Polska firma podpisuje kontrakt z niemieckim klientem, wysyła pracowników do Niemiec i przez kilka miesięcy wykonuje tam usługi.

Pojawia się wtedy jedno z najczęstszych pytań przedsiębiorców: czy skoro firma zarabia w Niemczech, musi również zapłacić tam podatek?

Nie zawsze.

Samo wykonywanie usług na terenie Niemiec nie oznacza automatycznie, że dochód polskiej firmy musi zostać opodatkowany w Niemczech.

W przypadku podatku dochodowego kluczowe znaczenie ma przede wszystkim polsko-niemiecka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz odpowiedź na pytanie, czy przedsiębiorstwo posiada w Niemczech zakład podatkowy – Betriebsstätte.

Czy polska firma musi płacić podatek dochodowy w Niemczech?

Punktem wyjścia jest art. 7 umowy między Polską a Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania. Co do zasady zyski polskiego przedsiębiorstwa podlegają opodatkowaniu w Polsce, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność w Niemczech poprzez położony tam zakład. Jeżeli taki zakład powstanie, Niemcy mogą uzyskać prawo do opodatkowania tej części zysku przedsiębiorstwa, którą można przypisać działalności niemieckiego zakładu.

Dlatego najważniejsza zasada brzmi: polska firma + kontrakt w Niemczech ≠ automatycznie podatek dochodowy w Niemczech.

Najpierw trzeba sprawdzić, jak długo, gdzie i w jaki sposób przedsiębiorstwo faktycznie prowadzi działalność na terytorium Niemiec.

Kiedy może powstać zakład podatkowy w Niemczech?

Zakład podatkowy – Betriebsstätte – to w uproszczeniu stała placówka, poprzez którą całkowicie albo częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa.

Może chodzić przykładowo o:

• miejsce zarządzania,
• oddział,
• biuro,
• warsztat,
• inną stałą placówkę wykorzystywaną przez przedsiębiorstwo.

Szczególne zasady dotyczą budów i prac montażowych. Polsko-niemiecka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje, że plac budowy lub prace budowlane albo instalacyjne stanowią zakład, jeżeli trwają dłużej niż 12 miesięcy. Temat jest jednak znacznie szerszy niż sam okres trwania budowy. Jeżeli chcesz dokładnie sprawdzić, kiedy działalność polskiej firmy może doprowadzić do powstania niemieckiej Betriebsstätte https://prawonietylkoponiemiecku.pl/pl/zaklad-podatkowy-niemcy-kiedy-powstaje/

6 czy 12 miesięcy? Tu łatwo o pomyłkę

Przedsiębiorcy często spotykają się z dwiema różnymi informacjami: 6 miesięcy albo 12 miesięcy. Skąd ta różnica? Niemieckie prawo krajowe – § 12 Abgabenordnung – zalicza do Betriebsstätte między innymi budowy lub montaże trwające dłużej niż sześć miesięcy. W przypadku polskiego przedsiębiorstwa trzeba jednak uwzględnić również umowę polsko-niemiecką o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jej art. 5 ust. 3 przewiduje dla placu budowy oraz prac budowlanych lub instalacyjnych próg przekraczający 12 miesięcy. Takie podejście potwierdza również niemiecka administracja podatkowa w informacjach przeznaczonych dla przedsiębiorstw z Polski. Dlatego sytuacji polskiej firmy nie można oceniać wyłącznie na podstawie niemieckiej ustawy krajowej.

Czy wystarczy nie przekroczyć 12 miesięcy?

Nie zawsze. To bardzo ważne. Próg 12 miesięcy dotyczy szczególnej kategorii – placu budowy oraz prac budowlanych lub instalacyjnych. Nie oznacza natomiast, że przez pierwsze 12 miesięcy przedsiębiorstwo w żadnych okolicznościach nie może posiadać zakładu w Niemczech. Ryzyko może pojawić się również wtedy, gdy firma dysponuje w Niemczech inną stałą placówką służącą prowadzeniu działalności albo działalność jest prowadzona za pośrednictwem określonego przedstawiciela. Dlatego przed rozpoczęciem dłuższego kontraktu warto analizować cały model działalności, a nie tylko liczyć dni.

A co z popularną zasadą 183 dni?

To jeden z najczęstszych mitów dotyczących działalności polskich firm w Niemczech: „Dopóki nie przekroczę 183 dni, podatku w Niemczech nie ma”. Nie jest to prawidłowe uproszczenie. Reguła 183 dni występuje przede wszystkim przy analizie opodatkowania wynagrodzenia pracowników, czyli w art. 15 umowy polsko-niemieckiej. Natomiast odpowiedź na pytanie: „gdzie opodatkowany jest zysk mojej firmy?” wynika przede wszystkim z przepisów dotyczących zysków przedsiębiorstwa i zakładu, czyli art. 5 i 7 umowy.

Jeżeli delegujesz pracowników i właśnie limit 183 dni budzi Twoje wątpliwości, szerzej omawiam ten temat tutaj  https://prawonietylkoponiemiecku.pl/pl/delegowanie-pracownikow-do-niemiec-183-dni/

Warto więc oddzielić dwie kwestie: opodatkowanie zysku firmy oraz opodatkowanie wynagrodzenia pracownika. To nie jest ten sam test podatkowy.

Czy brak zakładu oznacza, że firma nie ma żadnych obowiązków w Niemczech?

Nie. I to jest jeden z najważniejszych wniosków z tego artykułu. Może się okazać, że zysk polskiego przedsiębiorstwa pozostaje opodatkowany w Polsce, a jednocześnie firma nadal musi przeanalizować inne niemieckie obowiązki. W praktyce trzeba oddzielić co najmniej trzy obszary.

 1. Podatek dochodowy przedsiębiorstwa

Tutaj zasadnicze znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy w Niemczech powstał zakład albo inna podstawa pozwalająca Niemcom opodatkować dochód przedsiębiorstwa.

2. VAT w Niemczech

VAT podlega innym zasadom niż podatek dochodowy.

Szczególne znaczenie ma między innymi:

– rodzaj wykonywanej usługi,
– miejsce jej świadczenia,
– status kontrahenta,
– ewentualne zastosowanie mechanizmu Reverse Charge.

W przypadku usług związanych z nieruchomościami istotne jest położenie nieruchomości. Przy określonych świadczeniach wykonywanych przez przedsiębiorcę zagranicznego obowiązek rozliczenia VAT może zostać przeniesiony na odbiorcę zgodnie z § 13b UStG.

Dlatego: brak Betriebsstätte dla podatku dochodowego nie oznacza automatycznie braku tematów związanych z niemieckim VAT.

3. Potrącenie 15% przy usługach budowlanych – Bauabzugsteuer

Dla firm budowlanych pojawia się jeszcze jeden bardzo praktyczny problem. Jeżeli polska firma wykonuje w Niemczech Bauleistungen, niemiecki kontrahent może być zobowiązany do potrącenia 15% należnego wynagrodzenia i przekazania tej kwoty do Finanzamt. Podstawą jest § 48 Einkommensteuergesetz. Jednym ze sposobów uniknięcia potrącenia jest przedstawienie ważnej Freistellungsbescheinigung. Co istotne, Bauabzugsteuer i kwestia zakładu podatkowego to dwa odrębne zagadnienia. Może więc wystąpić sytuacja, w której przedsiębiorstwo nie posiada zakładu w Niemczech, ale nadal musi uporządkować kwestię potrącenia 15% od faktur za roboty budowlane.

Co z pracownikami polskiej firmy?

Jeżeli przedsiębiorstwo wysyła do Niemiec pracowników, podatek firmy to tylko część całej analizy. Osobno trzeba sprawdzić między innymi:

– zasady opodatkowania wynagrodzenia pracowników,
– A1,
– prawidłowe wynagrodzenie,
– czas pracy,
– obowiązki związane z delegowaniem.

W praktyce często spotykam sytuację, w której przedsiębiorca mówi: „Mam A1, więc wszystko jest załatwione”.

A1 potwierdza jednak przede wszystkim właściwy system zabezpieczenia społecznego. Nie rozstrzyga automatycznie ani podatków firmy, ani wszystkich obowiązków związanych z wykonywaniem pracy w Niemczech.

Jeżeli natomiast chcesz sprawdzić, jakie wynagrodzenie należy zapewnić delegowanemu pracownikowi, zobacz ten wpis https://prawonietylkoponiemiecku.pl/pl/wynagrodzenie-delegowanego-pracownika-do-niemiec-w-2026-roku-stawki-czas-pracy-diety-i-ryzyka-milog-aentg/

Czy Finanzamt może zainteresować się firmą, nawet jeżeli zakład nie powstał?

Tak. To, że przedsiębiorca uważa, że nie posiada niemieckiego zakładu, nie oznacza jeszcze, że niemiecki Finanzamt nie może zwrócić się do niego o informacje. Niemiecka administracja podatkowa wskazuje wprost, że przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą w Niemczech powinny przekazywać dane potrzebne do ustalenia, czy występuje niemiecka Steuerpflicht. W praktyce służy temu między innymi formularz: „Prüfung der Steuerpflicht in Deutschland”.

Urząd może badać między innymi:

– rodzaj wykonywanych usług,
– miejsca wykonywania prac,
– czas trwania projektów,
– umowy z niemieckimi kontrahentami,
– sposób organizacji działalności,
– możliwość powstania Betriebsstätte.

Dlatego otrzymanie takiego formularza z Finanzamt nie oznacza jeszcze, że urząd stwierdził obowiązek zapłaty podatku. Oznacza natomiast, że chce ustalić stan faktyczny i ocenić, czy Niemcy mają prawo opodatkować działalność przedsiębiorstwa.

Przykład: polska firma budowlana realizuje 8-miesięczny kontrakt w Niemczech. Załóżmy, że polska spółka:

– ma siedzibę i zarząd w Polsce,
– podpisuje kontrakt budowlany w Niemczech,
– realizuje go przez 8 miesięcy,
– nie posiada w Niemczech odrębnego biura ani innej stałej placówki.

Sam fakt wykonywania tej budowy przez osiem miesięcy nie oznacza automatycznie powstania zakładu budowlanego na podstawie art. 5 ust. 3 umowy PL–DE, ponieważ przewidziany tam próg wynosi ponad 12 miesięcy.

Nie oznacza to jednak, że firma może zakończyć analizę na tym jednym stwierdzeniu.

Nadal trzeba sprawdzić między innymi:

– VAT,
– Bauabzugsteuer i Freistellungsbescheinigung,
– obowiązki związane z pracownikami,
– ewentualną rejestrację podatkową,
– sposób prowadzenia działalności w Niemczech.

Podatki są bowiem tylko jednym z obszarów, które trzeba uporządkować przy realizacji projektu w Niemczech.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem zlecenia w Niemczech?

Zanim przedsiębiorca odpowie sobie na pytanie „gdzie moja firma będzie płacić podatek?”, warto ustalić:

1. jaki dokładnie rodzaj usług będzie wykonywany,
2. gdzie będą wykonywane prace,
3. jak długo potrwa projekt,
4. czy będą kolejne projekty w Niemczech,
5. czy firma będzie dysponowała tam biurem, warsztatem, magazynem lub innym stałym miejscem,
6. czy na projekt zostaną wysłani pracownicy,
7. czy wykonywane usługi są Bauleistungen,
8. jak będzie wyglądało fakturowanie i rozliczenie VAT.

Dopiero taki komplet informacji pozwala prawidłowo ocenić sytuację podatkową.

Polska firma a podatek w Niemczech – najważniejszy wniosek

Nie warto stosować prostych reguł: „Mam polską firmę, więc zawsze płacę wszystko w Polsce” ani: „Pracuję w Niemczech, więc automatycznie muszę tam zapłacić podatek dochodowy”. W przypadku podatku dochodowego przedsiębiorstwa najważniejsze jest ustalenie, czy działalność powoduje powstanie zakładu w Niemczech albo innej podstawy pozwalającej Niemcom opodatkować dochód. Osobno trzeba sprawdzić:

– VAT,
– Bauabzugsteuer,
– sytuację pracowników,
– obowiązki rejestracyjne wobec Finanzamt.

Dlatego analizę warto przeprowadzić przed rozpoczęciem długiego lub większego kontraktu, a nie dopiero wtedy, kiedy niemiecki urząd prześle formularz albo kontrahent zacznie żądać dodatkowych dokumentów.

 

Potrzebujesz sprawdzić obowiązki podatkowe swojej firmy w Niemczech?

Wspieram polskie firmy wykonujące usługi na terenie Niemiec w ustaleniu obowiązków podatkowych i formalnych.

 Źródła

– Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania – w szczególności art. 5 i 7.
– Bundesministerium der Finanzen – Doppelbesteuerungsabkommen Deutschland–Polen.
– Finanzverwaltung Brandenburg – informacje dla przedsiębiorstw zagranicznych i formularz „Prüfung der Steuerpflicht in Deutschland”.
– § 12 Abgabenordnung – Betriebsstätte.
– § 48 i § 48b Einkommensteuergesetz – Bauabzugsteuer i Freistellungsbescheinigung.
– § 3a i § 13b Umsatzsteuergesetz – miejsce świadczenia i przypadki przeniesienia obowiązku rozliczenia VAT.